โครงการสอนรายวิชา

 

    รหัสวิชา  21041011                                              ชื่อวิชา  ทฤษฎีการควบคุมเครื่องกลไฟฟ้า

     ระดับชั้น  ปวช.                                                     สาขาวิชา  ช่างไฟฟ้ากำลัง

     จำนวนหน่วยกิต    2 – 0 – 2                                   จำนวนคาบรวม     40     คาบ

     ทฤษฎี      2      คาบ / สัปดาห์                                   ปฏิบัติ        0        คาบ / สัปดาห์

 


     จุดประสงค์รายวิชา

 

                        เพื่อให้มีความรู้  ความเข้าใจ  สัญลักษณ์ที่ใช้ในงานควบคุมตามมาตรฐานต่าง ๆ วิธีเลือก

      วัสดุอุปกรณ์มาใช้อย่างเหมาะสม  การสตาร์ตมอเตอร์วงจรควบคุมแบบต่าง ๆ

 

      คำอธิบายรายวิชา

 

                        ศึกษาสัญลักษณ์ที่ใช้ในงานควบคุมตามมาตรฐาน  DIN  ,  IEC  ,  ANSI  การเลือกหาขนาดของสาย  อุปกรณ์ป้องกันและขนาดของคอนแทกเตอร์   หลักการสตาร์ตมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงและมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับแบบ   1  เฟส  และ  3  เฟส   วงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงและ       กระแสสลับแบบ  1  เฟส  และ  3  เฟส  การควบคุมความเร็วและการหยุดมอเตอร์ด้วยวิธีต่าง ๆ

 

หน่วยการสอนทฤษฎี

    

รหัสวิชา     21041011                                    ชื่อวิชา   ทฤษฎีการควบคุมเครื่องกลไฟฟ้า 2 – 0 – 2

 


หน่วยที่                                               ชื่อหน่วย                                      จำนวนคาบ

 

      1                                      สัญลักษณ์อุปกรณ์ในการควบคุมเครื่องกลไฟฟ้า                   2

      2                                        การเลือกขนาดสายไฟ                                                             2

      3                                        อุปกรณ์ป้องกัน                                                                       4

      4                                        อุปกรณ์ควบคุมเครื่องกลไฟฟ้า                                               4

      5                                        การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง                                      8

                                                สอบกลางภาค                                                                         2

      6                                        การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ                                                16

                                                สอบปลายภาค                                                                         2

 

                                                                                                            รวม                       40

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

โครงการสอนรายวิชาใน  1  ภาคเรียน

 

ครั้งที่

จุดประสงค์การสอน

รายการสอน

จำนวนคาบ

1

 จุดประสงค์ทั่วไป

     เพื่อให้มีความเข้าใจสัญลักษณ์ใน

การควบคุมทางไฟฟ้าตามมาตรฐาน

ต่าง ๆ

 

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

1 . เขียนสัญลักษณ์ของอุปกรณ์ควบ

     คุมทางไฟฟ้าตามมาตรฐาน  DIN

     IEC , ANSI

2 . บอกชื่อสัญลักษณ์ของอุปกรณ์

     ควบคุมทางไฟฟ้าได้

3 . จำแนกสัญลักษณ์ของอุปกรณ์

     ควบคุมทางไฟฟ้าตามมาตรฐาน

     ต่าง ๆ ได้

1 . สัญลักษณ์อุปกรณ์ควบคุมตาม

     มาตรฐาน  DIN , IEC , ANSI

1.1 สวิตช์แบบต่าง ๆ

-          สวิตช์โยก

-          สวิตช์ทำงานด้วยแรงกล ฯลฯ

1.2 คอนแทกเตอร์

-          คอนแทกปกติเปิด

-          คอนแทกปกติปิด

-          คอนแทกปรับได้ 2 ทาง

1.3 อุปกรณ์ป้องกัน

-          ฟิวส์

-          เซอร์กิตเบรกเกอร์

-          โอเวอร์โหลด ฯลฯ

1.4 เครื่องวัด

-          โวลท์มิเตอร์

-          แอมป์มิเตอร์

-          โอมห์มิเตอร์

-          วัตต์มิเตอร์ ฯลฯ

1.5 อุปกรณ์ตรวจจับ

-          อุปกรณ์ตรวจจับด้วย

อุณหภูมิ

-          อุปกรณ์ควบคุมแรงดัน

-          อุปกรณ์ควบคุมระดับของเหลว ฯลฯ

 

 

2 คาบ

ครั้งที่             

จุดประสงค์การสอน

รายการสอน

จำนวนคาบ

2

จุดประสงค์ทั่วไป

    เพื่อให้รู้วิธีการหาขนาดสายไฟฟ้ามาใช้ติดตั้งในส่วนต่างๆของวงจร

ไฟฟ้า

 

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

1.      เลือกใช้ขนาดสายได้อย่างเหมาะสมและถูกต้อง

2.      คำนวณหาค่าขนาดสายได้อย่างถูกต้อง

1.      การเลือกขนาดสายของวงจร

ควบคุม

1.1  การเลือกขนาดสายตาม 

ขนาดของแรงดันไฟฟ้าที่ใช้

1.2 การเลือกขนาดสายตาม

ระยะทางที่ควบคุม

2.      การเลือกขนาดสายของเครื่องกล

ไฟฟ้า

2.1  การคำนวณหาขนาดสาย

 ของมอเตอร์ตัวเดียว

2.2  การคำนวณขนาดสาย

สำหรับมอเตอร์หลายตัว

-          การคำนวณหาขนาดสายของมอเตอร์แต่ละตัว

-          การคำนวณหาขนาดสายป้อน

 

2 คาบ

3-4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ครั้งที่       

จุดประสงค์ทั่วไป

       เพื่อให้รู้วิธีเลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันชนิดต่าง ๆ ให้เหมาะกับงาน

 

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

1.      เลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันกระแสเกินได้อย่างถูกต้อง

2.      เลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันมอเตอร์กระแสเกินได้อย่างถูกต้อง

 

 

 
จุดประสงค์การสอน                    

1.      โครงสร้าง  การทำงาน  การเลือก

ใช้งาน  อุปกรณ์ป้องกันกระแสเกิน

1.1   ฟิวส์

-          ฟิวส์แบบสกูร

-          ฟิวส์แบบใบมีด

1.2   เซอร์กิตเบรกเกอร์

1.2.1       เซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดอากาศ

1.2.2       เซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดโมลเคส

รายการสอน

 

4 คาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

จำนวนคาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-          แบบอาศัยความร้อน

-          แบบอาศัยอำนาจแม่เหล็ก

-          แบบอาศัยความร้อนและอำนาจแม่เหล็ก

3.      อุปกรณ์ป้องกันมอเตอร์

3.1   โอเวอร์โหลดรีเลย์แบบทำ

งานด้วยความร้อน

-          รีเลย์โหลดเกินแบบเมลติ้งอะลอย

-          รีเลย์โหลดเกินแบบไบเมตอล

3.2   รีเลย์โหลดเกินแบบแม่เหล็ก

3.3   รีเลย์ป้องกันมอเตอร์ ( Motor  protection  relay ) / Motor  startor

 

 

 

 

 

 

5-6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ครั้งที่

จุดประสงค์ทั่วไป

        เพื่อให้รู้จักหน้าที่และการใช้งานของอุปกรณ์ควบคุมชนิดต่าง ๆ

 

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

1.      บอกหน้าที่การใช้งานของอุปกรณ์

การควบคุมได้อย่างถูกต้อง

2.      ใช้อุปกรณ์การควบคุมได้อย่างถูกต้อง

 

 

 

จุดประสงค์การสอน

1.      อุปกรณ์แสดงสัญญาณ

1.1   ชนิดและโครงสร้างหลอด

สัญญาณ

-          หลอดสัญญาณแบบไม่มีหม้อแปลง

-          หลอดสัญญาณมีหม้อแปลงแรงดันไฟฟ้า

1.2   สีของหลอดสัญญาณ

-          ความหมายของสีหลอดสัญญาณ

2.      สวิตช์ควบคุมแบบต่าง ๆ

2.1   TPDT  สวิตช์

รายการสอน

4 คาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

จำนวนคาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ครั้งที่

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

จุดประสงค์การสอน

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การต่อใช้งาน

2.2   สวิตช์โยก (Drum Switch)

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การต่อใช้งาน

2.3   สวิตช์กลับทางหมุน

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การต่อใช้งาน

2.4   สตาร์-เดลต้าสวิตช์

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การต่อใช้งาน

2.5   สวิตช์เลือกย่านโวลต์ –

แอมป์

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การต่อใช้งาน

2.6   สวิตช์ปุ่มกด

-          แบบมีคอนแทคในตัว   ( NO  -  NC )

-          แบบมีคอนแทคในตัวและต่อเพิ่มได้

2.7   สวิตช์แบบต่าง ๆ

-          ลิมิตสวิตช์

-          Plugging  Switch  ฯลฯ

3.      อุปกรณ์ตั้งเวลา

รายการสอน

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

จำนวนคาบ

 

 

 

 

3.1   Motor  Timer  Relay

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การนำไปใช้งาน

3.2   Electronic  Timer  Relay

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การนำไปใช้งาน

3.3   Pneumatic  Timer  Relay

-          โครงสร้างส่วนประกอบ

-          การนำไปใช้งาน

4.      คอนแทคเตอร์และรีเลย์

4.1   โครงสร้าง

4.2   การทำงาน

4.3   โอเวอร์โหลดรีเลย์

-          การทำงาน

-          การปรับแต่ง

4.4   โซลิดสเตตรีเลย์

-          หลักการทำงาน

 -     การนำไปใช้งาน

 

7-9,11

 

 

 

 

 

 

 

ครั้งที่

จุดประสงค์ทั่วไป

       เพื่อให้เข้าใจวิธีการควบคุมมอเตอร์กระแสตรง

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

1.      บอกวิธีการกลับทางหมุนของมอเตอร์ได้

2.   บอกวิธีการควบคุมความเร็วของ

       มอเตอร์ได้

จุดประสงค์การสอน

1.      การกลับทางหมุนของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง

1.1 การกลับทางหมุนโดยใช้  DPDT  สวิตช์

1.2 การกลับทางหมุนโดยใช้คอนแทคเตอร์

2.      การควบคุมความเร็วของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง

รายการสอน

8 คาบ

 

 

 

 

 

 

 

จำนวนคาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 3. บอกวิธีการเริ่มเดินมอเตอร์ได้

 4. บอกวิธีการเบรคมอเตอร์ได้

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.1 การควบคุมความเร็วของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงแบบอนุกรม

-          การลดกระแสอาร์เมเจอร์

-          การลดกระแสขดลวดสนามแม่เหล็ก

-          การลดแรงดันไฟฟ้าที่จ่ายเข้ามอเตอร์

2.2 การควบคุมความเร็วมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงแบบขนาน

-          การควบคุมกระแสอาร์เมเจอร์

-          การควบคุมกระแสขดลวดสนามแม่เหล็ก

3.      การเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง

3.1 การเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงด้วยมือ

-          การเริ่มเดินมอเตอร์แบบอนุกรมด้วยกล่องสตาร์ต 2 จุด

-          การเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงด้วยกล่องสตาร์ต  3  จุด

-          การเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงด้วยกล่องสตาร์ต  4  จุด

        3.2 การเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้า

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ครั้งที่

จุดประสงค์การสอน

รายการสอน

จำนวนคาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

             กระแสตรงอัตโนมัติ

-          การควบคุมเริ่มเดินมอเตอร์แบบ ( Define time starting Control )

-          การควบคุมเริ่มเดินมอเตอร์ด้วยแรงดันต้านกลับ

4.      การเบรคมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง

4.1 การเบรคด้วยวิธีปลั๊กกิ้ง

       3.2 การเบรคด้วยวิธีไดนามิก

 

 

 

 

 

 

 

 

10

 

สอบกลางภาค

2 คาบ

12-19

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ครั้งที่

จุดประสงค์ทั่วไป

        เพื่อให้รู้วิธีการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับชนิด  1  เฟส   และ  3  เฟส

 

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

1.      อธิบายวิธีการเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้าด้วยอุปกรณ์ควบคุมแบบต่าง ๆ ได้

2.      เขียนวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับได้

3.      อธิบายวิธีการกลับทางหมุนของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับได้

4.      อธิบายวิธีการเริ่มเดินมอเตอร์แบบลดแรงดันไฟฟ้าได้

5.      อธิบายวิธีการควบคุมความเร็วมอเตอร์แบบต่าง ๆ ได้

จุดประสงค์การสอน

1 . การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแส

     สลับ  1  เฟส

1.1 หลักการทำงานและวงจรการเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ  1  เฟส  ด้วยอุปกรณ์

-          Drum  Switch

-          ON – OFF  Switch

-          Motor  Breaker

-          Magnetic  Contactor

1.2 การกลับทางหมุนมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ  1  เฟสด้วยอุปกรณ์

-          Drum  Switch

-          Magnetic  Contactor

2.      การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ  3  เฟส

2.1  หลักการทำงานและวงจร

รายการสอน

16 คาบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

จำนวนคาบ

 

6.      บอกวิธีการหยุดมอเตอร์ได้

7.      แก้ไขวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับได้

 

    เริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแส

          สลับ  3  เฟส ด้วยอุปกรณ์

-          Drum  Switch

-          ON – OFF  Switch

-          Motor  Breaker

-          Magnetic  Contactor

2.2 หลักการทำงานและวงจรกลับทางหมุนของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ  3  เฟส  ด้วยอุปกรณ์

-          TPDT  Switch

-          Drum  Switch

-          Reversing  Switch

-          Magnetic  Contactor

-          แบบ  Jogging

-          แบบ  Plugging

-          แบบ  Reversing  after  Stop

-          แบบ  Automatic  reversing

3. หลักการทำงานและวงจรเริ่มเดินมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 3 เฟส  แบบลดแรงดันด้วยอุปกรณ์

3.1 Drum  Switch  ต่อแบบ สตาร์ – เดลต้า

3.2 Magnetic  Contactor  ต่อแบบสตาร์ – เดลต้า

-          ควบคุมด้วยมือ

แบบอัตโนมัติ

 

ครั้งที่

จุดประสงค์การสอน

รายการสอน

จำนวนคาบ

 

 

              3.3 ออโตทรานฟอร์เมอร์  สตาร์ตเตอร์

3.4 รีซีสแตนซ์สตาร์ตเตอร์

4. หลักการทำงานและการสตาร์ตมอเตอร์หลายความเร็ว

4.1     การสตาร์ตมอเตอร์  2  ความเร็วด้วย  Magnetic  Switch

-          แบบเลือกความเร็วได้

-          แบบให้ความเร็วหมุนเรียงกันจากช้าไปเร็ว

5.      หลักการทำงานและวงจรควบคุมความเร็วของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับด้วยชุดปรับความถี่ 

6.      วิธีการเบรคมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ

6.1   วิธีปลั๊กกิ้ง

6.2   วิธีปลั๊กกิ้งสวิตช์

6.3   วิธีไดนามิก

7.      หลักการทำงานและวงจรควบคุมการทำงานของมอเตอร์  ด้วยอุปกรณ์ตรวจจับ

8.      หลักการทำงานและวงจรสตาร์ตมอเตอร์แบบวาล์วโรเตอร์ ด้วย  Magnetic  Contactor

8.1   การสตาร์ตด้วยมือ

8.2   การสตาร์ตอัตโนมัติ

 

20

 

สอบปลายภาค

2 คาบ

 

สื่อการสอน

 

1.      แผ่นใส

2.      อุปกรณ์

3.      แผ่นภาพ

4.      ตัวอย่างสายของจริง

 

ตำราเรียน

 

            ผศ. อำนาจ  ทองผาสุก  ผศ.  วิทยา  ประยงค์พันธ์ .  การควบคุมมอเตอร์.  กรุงเทพฯ

 

หนังสือค้นคว้า

 

            1.  ธนบูรณ์  ศสิรานุเดช    ธรพงศ์    นพวงศ์    อยุธยา.  การเขียนแบบไฟฟ้า.  กรุงเทพฯ

                       สำนักพิมพ์  ซีเอ็ดยูเคชั่น  จำกัด  2534

             2.  สิทธิพงศ์  ยุวจิตติ.  การควบคุมมอเตอร์และการโปรแกรม.  กรุงเทพฯ  ศูนย์วิจัยและพัฒนา

                        อาชีวศึกษา 1 ,  2539

             3.  ประสิทธิ    กันปี.   การควบคุมเครื่องกลไฟฟ้า.  2526

             4.   สมบูรณ์    ศศิภานุเดช .  การออกแบบระบบไฟฟ้า.   กรุงเทพฯ สำนักพิมพ์ซีเอ็ดยูเคชั่น

                        จำกัด   2532

BACK